«ԲԱԳԻՆ» Պատմական

«Բագին» գրականութեան եւ արուեստի ամսագրին առաջին թիւը լոյս կը տեսնէր 1962 Յունուարին, իբրեւ վարիչ խմբագիր ունենալով Կարօ Սասունին, եւ խմբագիրներ Եդուարդ Պոյաճեանն ու Պօղոս Սնապեանը: Խմբագրական կազմին անդամ էին հոյլ մը գրագէտներ՝ Յարութիւն Գեղարդ, Տիգրան Ոսկունի, Բաբգէն Փափազեան եւ Վահէ Օշական:

Հ.Յ.Դ. 18րդ Ընդհանուր Ժողովը, գումարուած 1963ի աւարտին, ուրախութեամբ կ’ողջունէր հրատարակութիւնը «Բագին» ամսագրին, որ կեանքի կոչուած էր սփիւռքահայութեան գրական-գեղարուեստական բնագաւառին մէջ յառաջացած բացը լեցնելու:

«Բագին»ի հանգանակը կ’արձանագրուէր իր առաջին թիւին մէջ՝ «Բագինին Առջեւ» խորագրուած գրութեամբ: Նոր ամսագիրը կը միտէր ըլլալ խանդավառ բեմ մը, ի մի խմբելու սփիւռքի տարածքին գործող գրողները: Կը նպատակադրէր մղում տալ, ինչպէս նաեւ արժանաւորապէս ներկայացնել գրական անդաստանի մշակներուն ստեղծագործական աշխատութիւնները:

Վաստակաշատ գրագէտներու հանդէպ իր գուրգուրանքն ու քաջալերանքը տարածելով սկսնակներուն վրայ եւս, «Բագին»ը պիտի օժանդակէր նոր անուններու յայտնաբերման եւ ինքնահաստատման:

Գրական ամսագիրը պիտի չբաւականանար ընդունուած գրական սեռերով, այլ՝ օրուան հետ քայլ պահելու մտահոգութենէն մեկնած, առիթ պիտի ընծայէր օտար մշակոյթներու եւ գրական այլ շարժումներու գրողներուն:

Իր հրատարակութեան առաջին օրերէն «Բագին»ը հաստատօրէն կ’ընդունէր «ազգերու կեանքին ու մշակոյթին շարունակականութեան պայմանը», կը մերժէր «նիւթին գերակշռութիւնը ոգեկան արժէքներու վրայ» եւ կը հաւատար «իտէալին եւ ներքին ուժերու զօրութեան»:

Հոկտեմբեր 1996ին Եդուարդ Պոյաճեանի մահէն ետք, 1967էն սկսեալ «Բագին»ի խմբագրի պաշտօնը կը վստահուէր Պօղոս Սնապեանին, որուն երկար տարիներու աշխատանքի արգասիքներէն են հայ մեծատաղանդ գրողներուն նուիրուած «Բագին»ի աւելի քան 20 բացառիկ թիւերը եւ գրական հանդէսին հրատարակութեան անխափան շարունակութիւնը, երկար ժամանակ` ամսական, իսկ 1996էն սկսեալ՝ իբր եռամսեայ յաճախականութեամբ հրատարակուող հանդէս։

Աւելի քան կէս դար, «Բագին»ը շարունակեց համախմբել երէց եւ երիտասարդ գրողները, հրատարակեց անտիպ գործեր, նամակներ, թարգմանեց օտար գրականութեան գոհարներ, ջանադիր եղաւ յատկապէս արեւմտահայերէնի բծախնդիր պահպանման: Հետապնդեց բանագողութիւնը, դէմ կեցաւ Խորհրդային ապազգային գրաքննութեան արդիւնք՝ գրական աղճատումներուն եւ ունեցաւ արժանաւոր դերակատարութիւն՝ գաղափարներու կազմաւորման, ճաշակի զարգացման եւ լեզուի հմտութեան մէջ:

Վաստակաշատ խմբագիր Պօղոս Սնապեանի առողջական վիճակին բարդացման պատճառով, 2003ին «Բագին»ի խմբագիր նշանակուեցաւ Յակոբ Պալեան, օգնական խմբագիր՝ Սոնիա Քիլեճեան: «Բագին»ը ընթերցողին ներկայացաւ նոր դիմագիծով:

Օգնական խմբագրի ճամբորդութենէն ետք, 2007ին, «Բագին»ի խմբագրութեան քարտուղար նշանակուեցաւ Արփի Համբարեան: Ապա 2010 Մայիսէն մինչեւ 2012 Նոյեմբեր՝ փոխ-խմբագիրի պաշտօնը ստանձնեց Սեդա Գրիգորեան։ Այնուհետեւ Նազօ Գէորգեան «Բագին»ի խմբագրութեան քարտուղար նշանակուեցաւ մինչեւ Յունիս 2014։ Նոյեմբեր 2014-էն մինչեւ օրս «Բագին»ի օգնական խմբագիրի պաշտօնը կը վարէ Նորա Բարսեղեան:

2015ի աւարտին, խմբագիր Յակոբ Պալեան հանգստեան կոչուեցաւ, եւ Յունուար 2016ին Սոնիա Քիլեճեան-Աճէմեան նշանակուեցաւ «Բագին»ի խմբագիր։

Անհրաժեշտ է արձանագրել, որ «Բագին»ը հրատարակուեցաւ Հ.Յ.Դ. իրերայաջորդ Բիւրոներու եւ Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեանց նիւթական ներդրումով: «Բագին»ը այսօր, իր ստեղծագործական վաստակով, Հայրենիք-Սփիւռք գրական ուժերու մէկտեղումով եւ արեւմտահայ մշակոյթի պաշտպանութեան առաքելութեամբ, իր յատուկ եւ պատուաւոր տեղը կը գրաւէ սփիւռքահայ մամուլի իրականութեան մէջ: