ԱՅԺՄԷԱԿԱՆ ՀԱՐՑ-2013-2014 (ՍՓԻՒՌՔԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ) / CURRENT TOPIC- 2013-2014 (ORGANIZING THE DIASPORA)

 

ԱՅԺՄԷԱԿԱՆ ՀԱՐՑ-2013-2014

ՍՓԻՒՌՔԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

«Սփիւռք» յղացքը կ՛ենթադրէ սփռուածութիւն։
«Սփիւռք» մը, ձգուած իր տարերային վիճակին, կը յատկանշուի տկար կազմակերպութեամբ։
Իր տարերային վիճակին մէջ հայկական Սփիւռքը եւս անկազմակերպ է եւ չունի ընդհանուր ղեկավարութիւն։
Հայ ժողովուրդի պատմութեան ներկայ հանգրուանին Սփիւռքին վերապահուած է շատ կարեւոր դերակատարութիւն։
Սփիւռքը Հայաստանի համար ուժի ամէնէն կարեւոր աղբիւրներէն է։
Սփիւռքը իբրեւ օրկանական մասը հայ ժողովուրդի, պէտք է ապրի եւ զօրանայ։
Ի տես այս սպասուող դերակատարութեան եւ լինելութեան պայքարին, կարիքը կա՞յ յաւելեալ կազմակերպումի։
Կարիքը կա՞յ ընդհանուր ղեկավարութեան մը յառաջացումին՝ համադրելու համար հայապահպանումի մշակութային, կրթական եւ ընկերային սփիւռքեան նախաձեռնութիւնները եւ Հայ Դատի սփիւռքեան աշխատանքները։
Գործնական կարելիութիւնը կա՞յ, գործնական ուղիներ կա՞ն նման համադրող ընդհանուր ղեկավարութիւն յառաջացնելու։
Ահաւասիկ հարցեր, որոնց պատասխանները կարեւոր է փնտռել այսօր։

Աշխարհի տարբեր կողմերէն շարք մը մտաւորականներ եւ մշակութային գործիչներ կ՛ընդառաջեն Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան ե- նամակով կատարած հրաւէրին՝ քննելու հարցը։ Ստորեւ՝ անոնց կարծիքները։

ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԻ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ

Ամբողջութիւնը կարդալ այստեղ

ՍՓԻՒՌՔԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒՄ

«Սփիւռք» յղացքը կ՛ենթադրէ սփռուածութիւն։ «Սփիւռք» մը, ձգուած իր տարերային վիճակին, կը յատկանշուի տկար կազմակերպութեամբ։ Ինչպէս հայկականին պարագային, ան կ՛ունենայ քանի մը կարեւոր կեդրոններ, եւ ժամանակին հետ այս կեդրոնները կրնան փոխուիլ։ «Սփիւռքի» մը զանազան շրջանները կ՛ունենան զիրենք իրարմէ զանազանող եւ տակաւ առ տակաւ հեռացնող բազմաթիւ տարբերութիւններ, բայց նաեւ՝ ազգային լեզուի, մշակոյթի, աւանդութիւններու եւ բոլորին համար ձգողական մեծ ուժ հանդիսացող հասարակաց հայրենիքին հետ առընչուող ընդհանուր եւ իրար միացնող յատկանիշներու խումբ մը։
Հայկական Սփիւռքը այսպիսին է։ Աւելի՛ն. ան կը պարունակէ զանազան «սփիւռքներ»՝ Արեւմուտքի եւ Միջին Արեւելքի աւանդական Սփիւռքը, Արեւելեան Եւրոպայի եւ Ռուսիոյ աւանդական Սփիւռքը, ինչպէս նաեւ՝ Հայաստանի վերանկախացումէն ետք, արտագաղթի իբրեւ արդիւնք կազմուող եւ աւանդական սփիւռքներու շրջաններուն վրայ տարածուող նոր Սփիւռքը։
Իր տարերային վիճակին մէջ հայկական Սփիւռքը անկազմակերպ է եւ չունի ընդհանուր ծրագրում եւ ղեկավարութիւն։
Հայ ժողովուրդի պատմութեան ներկայ հանգրուանին Սփիւռքին վերապահուած է շատ կարեւոր դերակատարութիւն։
Առաջին հերթին՝ Սփիւռքը Հայաստանի համար ուժի ամէնէն կարեւոր աղբիւրներէն մէկն է։ Հայաստանի ծովը Սփիւռքն է, թէ՛ Հայաստանը արտաքին աշխարհին կապելու իմաստով, թէ՛ իբրեւ ուժի մեծ պահեստ։ Իրաւամբ, Սփիւռքը հարուստ է թէ՛ նիւթական միջոցներով, թէ՛ գիտական եւ ակադեմական բոլոր մարզերու մարդուժով, թէ՛ յաջող գործառնութիւններով ու արդիական հաստատութիւններով եւ թէ՛ հայութեան բնակած երկիրներուն մէջ քաղաքական գետնի վրայ ազդեցութիւն բանեցնելու կարողութեամբ։ Յառաջիկայ տասնամեակներուն մեծ պէտք է ըլլայ Սփիւռքի ներդրումը Հայաստանի կայացման եւ ուժեղացման գործընթացին մէջ։
Երկրորդ՝ պէտք չէ մտահան ընել Սփիւռքի ազգային ուրոյն արժէքը իբրեւ հայ ժողովուրդի անբաժան մաս։ Բաղկացուցիչ մը, որ շօշափելի ու բառին բուն իմաստով աշխարհացրիւ կենդանի փաստն է հայութեան բռնադատուած իրաւունքներուն։ Սփիւռքը իբրեւ օրկանական մասը հայ ժողովուրդին, պէտք է ապրի եւ զօրանայ։
Ի տես այս սպասուող դերակատարութեան եւ լինելութեան պայքարին, կարիքը կա՞յ յաւելեալ կազմակերպումի, կարիքը կա՞յ ընդհանուր ղեկավարութեան մը յառաջացումին՝ համադրելու համար հայապահպանումի մշակութային, կրթական եւ ընկերային սփիւռքեան նախաձեռնութիւնները, ինչպէս նաեւ՝ Հայ Դատի սփիւռքեան աշխատանքները։
Միւս կողմէ՝ գործնական կարելիութիւնը կա՞յ, գործնական ուղիներ կա՞ն համադրող ընդհանուր ղեկավարութիւն յառաջացնելու։
Հարցեր, որոնց պատասխանները կարեւոր է փնտռել այսօր։

ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԻ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ

ՌՈՒԲԷՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ ֊ Սփիւռքը մի այնպիսի գոյակցութիւն է, որ հնարաւոր չէ կառավարել ներսից։ Ես չեմ պատկերացնում կազմակերպական նման կառոյց։ Նման կառոյցին պետութիւն են կոչում, իսկ Սփիւռքը պետութիւն չէ եւ չի էլ կարող լինել։ Հաւանենք, թէ ոչ, սփիւռքեան վաղուց ի վեր ստեղծուած եւ նորօրեայ տեղական կամ տարածաշրջանային կառոյցներն են առայժմ համապատասխանում իրավիճակին։ Ուրիշ հարց, որ այդ կառոյցների գործունէութեան շրջանակը պէտք է ընդլայնել, որակական փոփոխութեան ենթարկել, աստիճանաբար դուրս գալով համայնքային (կեթոյեական) սահմաններից, ինդեկրուել այն երկիրների քաղաքական, տնտեսական, մշակութային կեանքին, ուր գործունէութիւն են ծաւալում։ Առկայ մի քանի դրական օրինակները (պատգամաւորներ ունենք, նախարարներ, քաղաքապետեր, մանր ու խոշոր պետական պաշտօնեաներ) հրաշալիօրէն ցոյց են տալիս այս մօտեցման, այս ճանապարհի շահեկանութիւնը։ Մեր խնդիրների պաշտպանութեան հայ ներկայացուցիչները պիտի լինեն ամենուր՝ մամուլում, հեռուստատեսութիւններում, հրատարակչութիւններում, քաղաքական-վերլուծա-կան կենտրոններում։ Եւ այս բոլորին պատրաստել է պէտք…
Սփիւռքի ուղղահայեաց կառավարումը կամ գործունէութեան համադրումը կը սազէր միայն Հայաստանի Հանրապետութեանը, որն էլ, աւաղ, առայժմ շատ հեռու է այդ կարեւոր գործը լիարժէք ստանձնելուց։
Համադրել՝ նշանակում է մասնակիցը դառնալ աշխատանքներին, հասկանալ, զգալ, ուղղորդել, շտկել, օգնել… Համադրել՝ նշանակում է Սփիւռքը Հայաստանի ծովը համարել ոչ միայն ձուկ որսալու համար…
ՌՈՒԲԷՆ ՅՈՎՍԷՓԵԱՆ,
արձակագիր, տնօրէն՝ «Նորք» գրական հանդէսի

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ ֊ Խիստ անհրաժեշտութիւնը կայ համադրելու մեր համաս-փիւռքեան ճիգերը եւ միջոցները ի շահ մեր տեղական համայնքներուն, մեր հայ-րենիքին եւ Հայ Դատին։
Կ՛առաջարկեմ ստեղծել համասփիւռքեան ժողովրդավարօրէն ընտրուած կառոյց, ընձեռելով իւրաքանչիւր չափահաս հայու իր քուէով, մեծամասնութեան քուէով, իր ներկայացուցիչը ընտրելու իրաւունքը։ Այս ձեւով ընտրուած համայնք-ներու ներկայացուցիչները կը կազմեն Սփիւռքի ընտրովի նոր մարմին։
Այս կառոյցը իրաւունքը կ՛ունենայ յայտարարելու, որ իսկապէս կը ներկա-յացնէ Սփիւռքը, եւ՝ Սփիւռքի անունով որոշումներ ընդունելու։ Այս կառոյցը կը զբաղի հայկական կեանքին հետ առնչուող բոլոր գլխաւոր հարցերով, ընդ որում, մշակութային, կրթական, կրօնական, ֆինանսական, լեզուական եւ քաղաքական։ Այս կառոյցը նաեւ պաշտօնական կամուրջը կ՛ըլլայ Հայաստանի եւ Սփիւռքի միջեւ։
Այսպէս, երբ ոեւէ մէկը ուզէ իմանալ Սփիւռքի դիրքորոշումը որեւէ համազգային հարցի մասին, պարզապէս կրնայ դիմել այս ներկայացուցչական մարմնին։
ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ,
հրատարակիչ-խմբագիր՝ «Տը Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի

ՎԻԳԷՆ ՉԸԹԸՐԵԱՆ ֊ Վերջին երկու տասնամեակներուն հայկական քաղաքական կեանքի կեդրոնը տեղափոխուեցաւ Սփիւռքէն դէպի Հայաստան։ Հայաստանի անկախացման պատմական անակնկալը՝ յաջորդելով շարք մը դէպքերու, ինչպէս՝ երկրաշարժ, Ղարաբաղի պատերազմ եւ տնտեսական ճգնաժամ, ոչ միայն համայն հայութեան ուշադրութիւնը, այլ նաեւ մարդկային եւ նիւթական լաւագոյն միջոցները ուղղեցին դէպի Հայաստան։ Արդիւնքը ոչ միայն Սփիւռքի կառոյցներու թուլացումն է, այլ նաեւ՝ Սփիւռք հասկացողութեան մերժումը։
Այն աշխատանքները, որոնք պէտք էր կատարուէին, որպէսզի հին Սփիւռքը պահպանուէր, առաւել՝ նոր Սփիւռքը ներառուէր հայ կեանքին, ինչպէս՝ թերթեր, դպրոցներ, վերլուծական կեդրոններ, չեն կատարուած։ Մեր շուրջ ամբողջ աշխարհ մը կը փոխուի, եւ՝ շատ արագ։ Եթէ մենք չկարենանք վերարժեւորել հայկական ինքնութիւնն ու մշակոյթի պատուէրը, կը կորսնցնենք յաջորդ սերունդներու կարեւորագոյն հատուածը։
Սխալ պիտի ըլլար այսօր նոր ներկայացուցչական փորձ կատարել, բայց ժամն է վերագնահատելու Սփիւռքը եւ նորացնելու անոր կառոյցները։ Ի վերջոյ ան՝ Սփիւռքը, տունն է հայութեան մեծամասնութեան։
ՎԻԳԷՆ ՉԸԹԸՐԵԱՆ,
դասախօս՝ ժընեւի Ուեպսթըր համալսարանի

ՎԻԳԷՆ ԹԻՒՖԵՆՔՃԵԱՆ ֊ Հայկական Սփիւռքը օղակող ղեկավարութեան մը գոյացումը որքան բաղձալի՝ նոյնքան եւ բարդ կազմակերպչական գործընթաց մը կրնայ ըլլալ։
Բաղձալի, որովհետեւ այսպիսի ղեկավարութիւն մը կրնայ նպաստել հայրենի պետութեան տակաւ զօրացման՝ սփիւռքեան կարողականութիւնը հաւաքագրելով եւ անոր գործնական ներդրումները Հայաստանի վերելքին լծելով։ Արդարեւ, հայկական Սփիւռքի տարածքին բազմաթիւ են գիտական եւ արդիւնաբերական զանազան բնագաւառներուն մէջ մասնագիտացած անհատներ, ինչպէս նաեւ՝ տարբեր մարզերու մէջ երկար ժամանակի վրայ փորձառութիւն ամրագրած կազմակերպութիւններ, որոնք իրենց ծառայութիւնները կրնան տրամադրել հայրենիքի պետական համապատասխան կառոյցներուն, թէ՝ անոնց առկայ գործունէութեան բարեկարգումը եւ թէ՝ նոր առաւելութիւններու հասանելիութիւնը հնարաւոր դարձնելով։
Միւս կողմէ՝ համահայկական ղեկավարութեան մը յառաջացման համար անոր բաղկացուցիչ տարրերուն աշխարհացրիւ գործելաձեւի տարբերութիւնները յարգելով, անհրաժեշտ պիտի ըլլայ անոնց հասարակ յայտարարներու մէկտեղումը՝ ինքնին բարդ աշխատանք մը։
Յամենայն դէպս, կասկածէ վեր է, որ համահայկական ղեկավարութեան մը յառաջացումը պիտի սատարէ հայկական պետութեան բարգաւաճման եւ Հայ Դատի խնդիրներու լուծման։
ՎԻԳԷՆ ԹԻՒՖԵՆՔՃԵԱՆ,
անդամ՝ Համազգայինի Կեդրոնական Վարչութեան

ԱՐԱ ՍԱՆՃԵԱՆ ֊ 1920-1990-ին «աւանդական» Սփիւռքը ղեկավարող միասնական մարմինով մը օժտելու երազանքին գլխաւոր խոչընդոտը քաղաքականութեան վախճանական նպատակին շուրջ տարբեր կազմակերպութիւններու երկատուածութիւնն էր։ 1991-էն սկսեալ միջ-կուսակցական հակամարտութիւններու այս երեսակը վերացաւ։ Երկրորդ խոչընդոտը ուժերու յարաբերակցութեան համարեա քարացած դրութիւնն էր՝ համարեա բացառելով յուսացուած կառոյցէն ներս քաղաքական ազդեցութիւններու ելեւէջ, յարափոփոխ մրցակցութիւն կամ դաշինքներու յաճախակի փոփոխութիւն։ Ներկայիս դժբախտաբար օրէ օր ստուարացող «նոր» Սփիւռքէն ներս ուժերու բոլորովին տարբեր յարաբերակցութիւն կայ, որ համասփիւռքեան առումով համեմատաբար աւելի գործօն փարլամենթարիզմի կրնայ յանգիլ։ Երրորդ՝ «աւանդական» Սփիւռքի ժողովրդագրական տեղաշարժերու հետեւանքով հայերը կ՛ուղղուին դէպի համեմատաբար աւելի ժողովրդավար երկիրներ։ Այս բոլոր դրական փոփոխութիւններով հանդերձ, Հայաստանի կառավարութենէն անկախ համասփիւռքեան կառոյցի մը ստեղծումը տակաւին հեռու է։ Այդ ճանապարհին յառաջիկայ տարիներուն անհրաժեշտ են «աւանդական» Սփիւռքի կազմակերպութիւններէն ներս, այժմ անոնցմէ դուրս գտնուող, բայց մասնագիտական հմտութիւններ ունեցող մեծաթիւ անձանց (վեր) ընդգրկումը, ինչպէս նաեւ՝ «աւանդական» ու «նոր» սփիւռքներու, յատկապէս՝ Միացեալ Նահանգներու եւ Ռուսիոյ ազդեցիկ կազմակերպութիւններու միջեւ մշտական կապերու հաստատումը։
ԱՐԱ ՍԱՆՃԵԱՆ,
դասախօս՝ Միշիկըն-Տիրպորն համալսարանի

ԹԱՄԱՐ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ ԳՈՒԶՈՒԵԱՆ ֊ Հայկական Սփիւռքի յաւելեալ կազմակեր-պումի անհրաժեշտութեան վրայ կասկած չունիմ։ Եթէ սկզբունքային առումով Սփիւռքը մեր ազգի գոյատեւման կարեւոր մէկ մասը կը նկատենք եւ եթէ կը հաւատանք, թէ Սփիւռքը հայրենիքի համար զօրութեան կարեւորագոյն աղբիւրներէն է, ապա կրնանք ինքնաբերաբար հետեւցնել, թէ անհրաժեշտ է ունենալ լա-ւապէս կազմակերպուած Սփիւռք, որ նաեւ տեսանելի ուժ ըլլայ միջազգային առումով։ Այդ կազմակերպուածութիւնը նպատակալից դարձնելու համար, նախ հարկ է ճշդել մեր հեռանկարը իբր ազգ. ո՞ւր կը տեսնենք մեր ազգը տասը, քսան տարիներ ետք… ո՞ւր կը տեսնենք Սփիւռքը՝ իբրեւ կարեւոր դերակատար այդ հեռանկարին մէջ։ Ապա արհեստավարժ մօտեցումով մշակել յստակ ռազմավարու-թիւն, որուն կը հաւատայ, որուն մէջ դեր ունի սփիւռքեան իւրաքանչիւր համայնք, որմէ ետք գաղութ առ գաղութ գործադրութեան հունին մէջ դնել գիտականօրէն համադրուած ծրագիր, գաղութին պայմաններուն համաձայն։ Ծրագիրը գործադ-րութեան մէջ դնելէ ետք՝ հետեւիլ։ Այս բոլորը կ՛ենթադրէ լուսամիտ, համապար-փակ առաջնորդող մարմնի յառաջացում։
ԹԱՄԱՐ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ ԳՈՒԶՈՒԵԱՆ,
ատենապետ՝ Համազգայինի Քանատայի Շրջանային վարչութեան

ՌՈՒԲԻՆԱ ՓԻՐՈՒՄԵԱՆ ֊ Հայաստանի ներկայ իրավիճակում եւ զանգուածային արտագաղթի արդիւնքում, Սփիւռքի դասական դրուածքը, իր նպատակաուղղուածութեամբ եւ ռազմավարութեամբ խարխլումի եւ համեմատական ամլութեան է դատապարտուած։ «Ազգային լեզուի, մշակոյթի, աւանդութիւններու եւ բոլորին համար ձգողական մեծ ուժ հանդիսացող հասարակաց հայրենիքին» գաղափարները «միացնող յատկանիշներ» չեն այլեւս։
Մեր պատմութեան այս հանգրուանում որքա՞ն իրապաշտ է Սփիւռքի ինքնակոչ դերակատարութիւնը, մանաւանդ՝ յօդուածում շեշտուած բնագաւառներում։ Ես հաւատում եմ, բայց չեմ ցանկանում յոռետես հնչել, որ Հայաստանը, ներկայ դրուածքով, «դրսի» հայերի կարիքը չունի, ի հարկէ՝ բացի նիւթական ներդրումից։ Հաւատում եմ, որ Սփիւռքի ներկայ իրավիճակում եւ Սփիւռք-Հայաստան յարաբերութիւնների փորձով ո՛չ մի կենտրոնական ուժ կամ կառոյց հնարաւոր չէ առաջացնել (Սփիւռքի նախարարութեան կազմութեան հետ շատ յոյսեր կապուեցին)։
Գործնական ուղի՞։
Դա պիտի գայ Հայաստանում եւ Սփիւռքում աշխարհին բացուած, համաշխարհայնացման հետ քայլ պահող երիտասարդութիւնից, երբ Հայաստանի ընկերային-տնտեսական հսկայ մտահոգութիւններից ձերբազատուած, կը պայքարի, այսօր դեռ եւս երազային՝ Հայաստանը համայն հայութեան հայրենիք գաղափարի համար, որի հետ միասին կը ձեւաւորուեն ազգային գերագոյն նպատակների իրագործման ուղղութեամբ՝ այսօրուայ աշխարհաքաղաքական դրուածքում գործող ռազմավարութիւններ։
ՌՈՒԲԻՆԱ ՓԻՐՈՒՄԵԱՆ,
ուսումնասիրող՝ «Եու. Սի. էլ. Էյ.» համալսարանի

ՄԻՀՐԱՆ ՏԱՊԱՂ ֊ Հայաստան-Սփիւռք յարաբերութիւնները պէտք է նոր յղացքի մը վրայ հիմնուին, եւ ոչ թէ միակողմանի, հայրենակեդրոն մտածողութեան առարկայ դառնան։ Պէտք է Սփիւռքը եւ Հայաստանը ամբողջութիւն մը համարել՝ նկա-տի ունենալով կողմերուն փորձառութիւնները։ Հարկ է հայկական իրականութեան նոր մօտեցում մը յառաջացնել, որով ըմբռնելի կ՛ըլլայ մեր ներկան։ Միւս կողմէ՝ Հայաստան հողային տարածք ունի, իսկ Սփիւռքը՝ ո՛չ։ Մեր այսօրուան աշխարհին մէջ տեղը, վայրը անցեալի նշանակութիւնը չունի, եւ քանի որ Սփիւռքը այլեւս «անվերադառնալի» երեւոյթ մըն է, հետեւաբար պէտք է այդ ամբողջութիւնը կազմող կառոյցի մը մասին խորհիլ, որովհետեւ հակառակ պարագային, կը դառնանք միա՛յն ազգայնական կողմը նկատի առնող հասկացողութիւն մը, ուր Սփիւռքը պիտի կորսնցնէ իր նշանակութիւնը եւ պիտի վերածուի Հայաստանին օգնող կառոյցի մը։
Հայկական Սփիւռքին համար պէտք է ստեղծել կանոնագիր մը, որուն միջոցով կարելի ըլլայ սփիւռքեան ներկայութիւնը ձեւաւորել։ Հարկ է նաեւ հիմնել բոլորին կողմէ ընդունելի միջհայկական կառոյց մը, որուն շնորհիւ կարելի պիտի ըլլայ լուծել նաեւ մեր ներկայացուցչական հարցերը, քանի որ նման կառոյցի մը հիմքը կը հանդիսանայ համայնքը՝ իր ընտրուած վարչութիւններով։ Առ այդ, մեծ դեր վերա-պահուած է Սփիւռքի նախարարութեան, որ պէտք է յատկապէս զբաղի համայնքներուն կազմակերպական ու ձեւաւորման աշխատանքով։
ՄԻՀՐԱՆ ՏԱՊԱՂ,
Պոխումի համալսարանի Ցեղասպանագիտութեան ամպիոնի հիմնադիր-տնօրէն
(քաղուած իբրեւ շահեկան դիտանկիւն՝ «Նոր Յառաջ» թերթին մէկ հարցազրոյցէն)

ORGANIZING THE DIASPORA

The term “diaspora” carries a sense of dispersion.
In its elemental state the Armenian Diaspora itself is disorganized and does not have an all-encompassing program and leadership.
The Diaspora has a very important role to play at this current juncture in the life of the Armenian nation.
The Diaspora is an important source of power for Armenia.
The Diaspora is an integral part of the Armenian nation; it must survive and grow stronger.
In view of this anticipated role for the Diaspora as well as our national struggle for survival, is there a need for more organization?
Is there a need for an all-encompassing leadership to coordinate the cultural, educational and social initiatives for the preservation of Armenian identity in the Diaspora, as well as the efforts in pursuing the Armenian Cause in the Diaspora?
Is it practically possible or are there practical ways to create such a worldwide coordinating leadership?
It is important to address these issues today.

HAMAZKAYIN CENTRAL EXECUTIVE BOARD

A number of Armenian intellectuals and cultural executives around the world take the invitation of Hamazkayin to discuss the issue. What follows is a compilation of their comments

Read the full text bellow:

The term “diaspora” carries a sense of dispersion. “Diasporas”, in their elemental state, are scarcely organized. They might function in a few centres of power, which in turn are relocated over time, as in the case of the Armenian Diaspora. Several differences set diasporic communities apart and gradually widen the gap between them. They do, however, share some traits, like ethnic language, culture and traditions, and a set of unifying factors associated with their common homeland; the very powerful gravitational force that draws all to itself.
The same is true for the Armenian Diaspora. Moreover, there are several “diasporas” within the Armenian Diaspora: the traditional Western and Middle Eastern Diaspora; the traditional Eastern European and Russian Diaspora; and engendered by the emigration from Armenia following the second independence, the new Diaspora that is being formed besides the traditional diasporas.
In its elemental state the Armenian Diaspora itself is disorganized and does not have an all-encompassing program and leadership.
And yet, the Diaspora has a very important role to play at this current juncture in the life of the Armenian nation.
First of all, the Diaspora is an important source of power for Armenia. It is the sea for landlocked Armenia, both in the sense of connecting the country to the outer world and in its capacity to act as a source of reserves and supplies. Indeed, the Diaspora is rich in financial terms, in human resources spanning various scientific and academic fields, in successful businesses and modern institutions, as well as in its capacity to exert political leverage in the countries where Armenian communities live. The Diaspora should greatly contribute to the process of stabilizing and strengthening Armenia in the following decades.
Secondly, we should not forget the intrinsic value of the Diaspora as an essential component of the Armenian nation that due to its worldwide dispersion has become the tangible proof of the violation of the nation’s rights. The Diaspora is an integral part of the Armenian nation; it must survive and grow stronger.
In view of this anticipated role for the Diaspora as well as our national struggle for survival, is there a need for more organization? Is there a need for an all-encompassing leadership to coordinate the cultural, educational and social initiatives for the preservation of Armenian identity in the Diaspora, as well as the efforts in pursuing the Armenian Cause in the Diaspora?On the other hand, is it practically possible or are there practical ways to create such a worldwide coordinating leadership?
It is important to address these issues today.

HAMAZKAYIN CENTRAL EXECUTIVE BOARD

ROUBEN HOVSEPIAN: The Diaspora’s common existence is such that it is not possible for it to be governed from within. I cannot envisage such an organizational structure. Such structures are called states; the Diaspora is not and cannot be a state. Whether we like it or not, for the time being long-standing or present-day structures of local and regional governance of the Diaspora best correspond to the existing situation. On the other hand, it may be said that these structures should widen the scope of their activities, should undergo qualitative changes, gradually cross the communal (ghetto-like) boundaries and integrate into the political, economical and cultural life of the countries where they operate. The few positive examples that exist- we have members of parliament, ministers, mayors, high ranking and low ranking state officers, are splendid proof of the benefits of this approach. Armenian representatives defending our issues must be present everywhere- in the media, on TV, in publishing houses and think-tanks, and this needs proper preparation.

The vertical governance of the Diaspora or the coordination of its activities would suit only the Republic of Armenia, which, alas, is very far from fully taking charge of this important task for now.
Coordination means participating in activities; it means understanding, feeling, guiding, correcting, helping… Coordination means to consider the Diaspora the sea for Armenia, and not only for catching fish…

ROUBEN HOVSEPIAN
Prose writer, director of Nork literary journal

HARUT SASSOUNIAN: There is a vital need to coordinate the Diaspora-wide efforts and capabilities for the benefit of local communities, our homeland and the Armenian Cause.
I propose the formation of a democratically elected Diaspora-wide structure, entitling each adult Armenian to elect their representative by a majority vote. Duly elected representatives of Armenian communities will form the new elected body of the Diaspora.
This body will have the right to declare itself as being truly representative of the Diaspora and it will be entitled to make decisions on behalf of the Diaspora. It will address all the main issues concerning Armenian life, including cultural, educational, religious, financial, linguistic and political matters. It can serve as a bridge between Armenia and the Diaspora.
Thus, if anyone wants to know the Diaspora’s stance on any issue of nationwide concern, they can simply consult this representative body.

HARUT SASSOUNIAN
Founding editor of “The California Courier”

VICKEN CHETERIAN: In the last two decades the centre of Armenian political life moved from the Diaspora to Armenia. Following the earthquake in Armenia, the war in Karabagh and the economic crisis, the Armenian independence was a historic surprise that shifted the focus of the Armenian people’s attention, as well as the best of human and financial resources towards Armenia. This resulted not only in the weakening of diasporan structures, but also in the rejection of the very concept of the Diaspora.
Appropriate measures should have been taken to preserve the old Diaspora, and furthermore, to integrate the new Diaspora into Armenian life, using such means as newspapers, schools and think tanks. But no measures have been taken. The world around us is changing rapidly. If we fail to reassess the Armenian identity and the cultural imperative, we will lose the best part of the coming generations.
It would be wrong today to try a new representational mode. But it is time to reevaluate the Diaspora and to renew its structures. After all, the Diaspora is home to the major part of the Armenian nation.

VICKEN CHETERIAN
Faculty member at Webster University

VICKEN TUFENKJIAN: The creation of an all-encompassing leadership binding the Diaspora together, however desirable, could be a complex organizational process.
It is desirable, because an all-encompassing leadership can contribute to the process of strengthening Armenia’s statehood by identifying the potentials of the Diaspora and harnessing them as practical resources for the sustainable development of the homeland. Indeed, in the Armenian Diaspora there are many specialists in various scientific and industrial fields, as well as organizations with long experience in different areas. They could make their services available to relevant state institutions in Armenia, to bring about reforms for improved performance, and also to make new advantages accessible to them.
On the other hand, for the creation of an all-encompassing Armenian leadership, while respecting the essentially dispersed and diverse functioning of its components, it will be necessary to find and bring together the commonalities, which in itself is a complex task.
Regardless, there is no doubt, that the creation of an all-encompassing Armenian leadership will contribute to the prosperity of the Armenian state and to the resolution of issues related to the Armenian Cause.

VICKEN TUFENKJIAN
Member of Hamazkayin Central Executive Board

ARA SANJIAN: From 1920 to 1990 the main obstacle to the realization of the aspiration to have a unified leadership in the “traditional” Diaspora was the divergent nature of the political aims of the various organizations. This conflictual aspect of relations among the political parties phased out from 1991. Another obstacle was the static nature of the political balance of power in the Diaspora, almost excluding any possibility of fluctuations in political influence, recurrent changes in the existing rivalries, or frequent shifts in alliances within the envisaged structure. Today, we are observing the unfortunate growth of a “new” Diaspora. However, there is an entirely new power dynamic in this new entity, which may lead to a relatively more effective Diaspora-wide parliamentarianism. Thirdly, because of demographic shifts in the “traditional” Diaspora, Armenians are gradually moving to countries with relatively more democratic political systems. Yet, despite all these positive changes, the creation of a Diaspora-wide structure, independent of the government of Armenia, is still far away. Toward this ultimate goal, it is necessary over the coming years (a) to (re)integrate within the organizations of the “traditional” Diaspora a great many Armenian people with specialist expertise and (b) to establish permanent links between the influential organizations of the “traditional” and “new” Diasporas, especially those in the United States and Russia.

ARA SANJIAN
Professor at the University of Michigan – Dearborn

TAMAR DONABEDIAN- KUZUIAN: There is no doubt in my mind, that we can all benefit from a well organized Armenian Diaspora. If we consider the Armenian Diaspora to be an important source of strength for our nation, a viable and real testament to the survival of our nation, then it is imperative for us to have a well organized diasporan community. In order to achieve this, a few key steps are deemed necessary. First, as a nation, we need to have a clear vision: where do we see our nation within the next 5-10-20 years and beyond. What is our mission and where does the Diaspora fit into the big picture? Accordingly, we need develop a clear strategy; this requires careful assessment of our own resources, our strengths and weaknesses and the geopolitical forces that surround us. Then we need an implementation plan, a plan that is dynamic,realistic and relevant to the needs of the diasporan communities. To achieve the aforementioned, we need charismatic leadership, we need a holistic approach, a mindset that rises above all barriers, leading Armenia and Armenians into a future we all deserve.

TAMAR DONABEDIAN- KUZUIAN
Chairperson of Hamazkayin Regional Executive Board of Canada
(Author’s translation)

RUBINA PEROOMIAN: Given the present state of affairs in Armenia and as a result of mass migration, the classical Diaspora is doomed to relative sterility and decay in terms of its goal orientation and strategies. The concepts of “ethnic language, culture, traditions, and the very powerful gravitational force of the common homeland that draws all to itself” can no more be considered “unifying factors”.
At this stage in our history how realistic is it to think the Diaspora can play a self-proclaimed role, especially in the fields that are emphasized in this article? I do not wish to sound pessimistic, but I believe Armenia, in its present state, does not need the help of “outside” Armenians, apart from their financial investments of course. I believe that taking into account the present state of the Diaspora and the experience of relations between the Diaspora and Armenia, it is not possible to create a central power or structure (many hopes were pinned on the newly formed Ministry for the Diaspora).
Is there a practical way to deal with the issue?
That will come through the efforts of the world conscious youth of Armenia and the Diaspora walking in step with globalization, when liberated from the enormous socio-economic worries of Armenia, they begin to struggle for the still dreamlike idea of an Armenia that is the homeland of all Armenians. This will entail the development of strategies that would work in the present geopolitical system in view of the realization of our ultimate national goals.

RUBINA PEROOMIAN
Research Associate at UCLA

MIHRAN DABAGH: Relations between Armenia and the Diaspora should be based on a new concept; they should not be based on narrow homeland-centered thinking. Armenia and the Diaspora should be regarded as a whole, taking the experiences of each into account. A new approach to the Armenian reality should be adopted to be able to understand our present. On the other hand, Armenia has territorial space, while the Diaspora does not. In today’s world place and location do not have the same meaning as in the past, and since the Diaspora cannot be “undone”, we should think about an all-encompassing structure, otherwise our concept will have a national aspect only and this will render the Diaspora irrelevant, turning it simply into a structure that supports Armenia.
We should draw up a code of laws for the Armenian Diaspora to help shape the diasporan presence. We should also establish an inter-Armenian structure accepted by all parties concerned, to help resolve representational issues as well, since communities through their elected committees would form the basis of such a structure. In view of this, a great role is reserved for the Diaspora Ministry, which should deal particularly with the task of organizing and shaping the communities.

MIHRAN DABAGH
Founding director of the Institute for Genocide Studies at Bochum University
(Quoted for its relevance from an interview in the Nor Haratch newspaper in France)

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *